Năm 2019: Thủy sản có lặp lại niềm vui?

.

“Thiên thời địa lợi" cho ngành thủy sản

Với mức xuất khẩu kỷ lục, ghi công đầu cho ngành thủy sản là sản phẩm liên quan đến cá tra. Năm qua, cá tra xuất khẩu trên 2,3 tỷ USD, tăng hơn 26% so với năm 2017. Theo ghi nhận của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, diện tích và sản lượng nuôi trồng cá tra năm qua đều tăng khá. Đồng thời, Việt Nam vẫn giữ lợi thế là nước chiếm đến 50% sản phẩm cá tra xuất khẩu trên toàn cầu.

Thuận lợi lớn nhất của ngành thủy sản là Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đã có hiệu lực từ giữa tháng 1/2019. Theo đó, các nước trong khối CPTPP cam kết xóa bỏ hoàn toàn từ 97% đến 100% số dòng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa có xuất xứ từ Việt Nam. Ngành thủy sản nhờ thế cũng vui lây. Đây là cơ sở để Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đặt mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu thủy sản năm 2019 cao hơn mức tăng của năm 2018, dự kiến đạt 10 tỷ USD.

Catra
Giá trị xuất khẩu cá tra đạt kỷ lục từ trước tới nay trong năm 2018. Giữ được mức tăng trưởng trong năm 2019 hay không vẫn còn là ẩn số. 

Chẳng hạn, rõ nhất là với Mexico, một số sản phẩm giảm từ mức 10-20% về 0% ngay (một số sản phẩm cá khác giảm theo lộ trình 5-10 năm). Riêng với New Zealand, tất cả sản phẩm thủy sản của Việt Nam được giảm thuế về 0% ngay.

Ngoài ra, kỳ vọng về Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) giữa Việt Nam với khối Liên minh châu Âu cũng sẽ là bước ngoặt lớn. Hiệp định này đã được trình lên Ủy ban châu Âu (EC) từ cuối năm 2018 và dự kiến có hiệu lực từ đầu năm 2019. Theo đó, 90% dòng thuế đánh vào các mặt hàng thủy sản Việt Nam xuất khẩu qua EU sẽ giảm về 0% trong 3 – 4 năm (mức thuế nhập khẩu vào EU hiện tại khoảng 14%, cao nhất là 22%).

Thị trường xuất khẩu cá tra lớn nhất của Việt Nam là Mỹ cũng mang về tin vui cho các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu. Năm 2018, Cục Kiểm tra An toàn Thực phẩm Mỹ cũng đã công nhận cá tra Việt Nam đủ điều kiện xuất khẩu sang thị trường này. Cơ quan này đã thanh tra nhiều cơ sở xuất khẩu cá da trơn sang Mỹ và không tìm thấy bất kỳ thiếu sót nào có thể gây hại trực tiếp tới sức khỏe cộng đồng. Ngoài ra, cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đang diễn ra cũng giúp Việt Nam loại bỏ một đối thủ xuất khẩu cá tra lớn là Trung Quốc.

Thuận lợi nhưng chưa hết lo

Mối lo lớn nhất của các sản phẩm thủy sản là cảnh báo thẻ vàng của châu Âu – một thị trường xuất khẩu quan trọng của Việt Nam. Uỷ ban châu Âu (EC) cảnh báo Việt Nam về các sản phẩm hải sản xuất khẩu không rõ nguồn gốc và bất hợp pháp. Cảnh báo này buộc Việt Nam phải có những hành động cụ thể nhằm đưa nghề khai thác hải sản thành hoạt động bền vững. Điều này không thể thực hiện trong một sớm một chiều. Do đó, trong năm 2019, hải sản xuất khẩu từ Việt Nam vẫn còn khả năng bị vướng một số rào cản xuất khẩu từ thị trường này.

Vấn đề đáng chú ý nữa là chuyện dư lượng kháng sinh trong các sản phẩm thủy sản nuôi trồng vẫn tăng trong những năm gần đây. Trong khi đó, các thị trường xuất khẩu lớn như Mỹ, Nhật Bản, châu Âu… đang ngày càng mạnh tay hơn với vấn đề này. Chẳng hạn, Nhật Bản đã quyết định kiểm tra toàn bộ các lô hàng tôm của Việt Nam thay vì chỉ 30% như trước đây. Cuối năm 2018, Mỹ cũng kiểm soát tôm Việt nam theo chương trình “Giám sát nhập khẩu thủy hải sản”. Đáng nói là dù bị nhiều quốc gia để ý kiểm soát, nhưng Việt Nam vẫn chưa có hành lang pháp lý cụ thể về vấn đề trên.

tom
Dư lượng kháng sinh trong các sản phẩm thủy sản nuôi trồng vẫn tăng trong những năm gần đây, nhất là tôm.

Riêng với ngành tôm, khả năng bứt phá trong năm 2019 có vẻ vẫn còn là dấu chấm hỏi. Bởi lẽ ngoài việc tăng trưởng âm về giá trị xuất khẩu trong năm 2018, nội tại ngành vẫn còn nhiều nỗi khắc khoải. Trong năm 2018, do thời tiết bất lợi khiến nhu cầu tiêu thụ giảm, kéo giá tôm giảm theo (giá tôm toàn cầu giảm 25%). Ngoài ra, tôm giống vẫn còn lệ thuộc phần lớn vào nguồn nhập khẩu.

Trong năm rồi, các doanh nghiệp xuất khẩu lớn về cá tra (Vĩnh Hoàn – VHC) hay tôm (Minh Phú – MPC) đều có mức tăng trưởng ấn tượng về sản lượng xuất khẩu và lợi nhuận sau thuế. Tuy nhiên trong năm 2019, mức tăng trưởng này được duy trì hay không là chuyện không thể chắc chắn.

Với Vĩnh Hoàn, báo cáo của Công ty Chứng khoán BSC đánh giá, Vĩnh Hoàn khó tăng giá bán tại Mỹ trong năm 2019. Nguyên nhân là giá bán cá tra của Vĩnh Hoàn đã tăng khá cao (25-30%) và gần bằng với giá cá hồi tại Mỹ. Ngoài ra, việc Mỹ giảm thuế chống bán phá giá cá tra cho các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam khác sẽ khiến Vĩnh Hoàn giảm sản lượng xuất khẩu vì áp lực cạnh tranh.

Yến Nhi

Nên đọc
Thủy sản Việt Nam: Tăng trưởng nhưng còn nhiều khó khăn
Xuất khẩu thủy sản tăng mạnh trong 6 tháng đầu năm 2018
Sẽ đẩy mạnh sản phẩm nông, thủy sản sang thị trường Hàn Quốc
Không sử dụng kháng sinh trong thức ăn thủy sản
 

Nguồn: www.nguoitieudung.com.vn